İlk verileri şekillendirme

Tamamlandı

Power BI Desktop'ta Power Query Düzenleyicisi içeri aktarılan verilerinizi şekillendirmenize (dönüştürmenize) olanak tanır. Sütunları veya tabloları yeniden adlandırma, metinleri sayıya çevirme, satırları kaldırma ve ilk satırı üst bilgi olarak ayarlama gibi daha birçok eylem gerçekleştirebilirsiniz. Verilerinizi, ihtiyaçlarınızı karşılamaları ve raporlarınızda kullanılmaya uygun olmaları için şekillendirmeniz önemlidir.  

İki kaynaktan Power BI modeline ham satış verileri yüklediniz. Verilerin bir bölümü Satış ekibi tarafından Microsoft Excel'de el ile oluşturulmuş bir .csv dosyasından geliyor. Diğer veriler kuruluşunuzun Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) sistemiyle kurulan bağlantı üzerinden yüklendi. Şimdi Power BI Desktop'taki verilere baktığınızda bunların darmadağınık olduğunu fark ettiniz; size gerekmeyen bazı bilgilerle, gereken bazı bilgiler yanlış biçimdeydi.  

Raporlarınızı oluşturmaya başlamadan önce Power Query Düzenleyicisi'ni kullanarak bu verileri temizlemeli ve şekillendirmelisiniz. 

Sorgu düzenleyicisiyle verileri dönüştürme

Power Query Düzenleyicisi'ni kullanmaya başlama  

Verilerinizi şekillendirmeye başlamak için, Power BI Desktop'ın  Giriş sekmesindeki  Veri dönüştürme seçeneğini kullanarak Power Query Düzenleyicisi'ni açın.

Power query düzenleyicisini açma

Power Query Düzenleyicisi'nde seçtiğiniz sorgudaki veriler ekranın ortasında görüntülenir ve sol taraftaki  Sorgular bölmesinde kullanılabilir sorgular (tablolar) listelenir.  

Power Query Düzenleyicisi'nde çalışırken verilerinizi şekillendirmek için izlediğimiz tüm adımlar kaydedilir. Ardından sorgu veri kaynağına her bağlandığında adımlarınızı otomatik olarak uygular; bu nedenle verileriniz her zaman sizin belirttiğiniz yolla şekillendirilir. Power Query Düzenleyicisi yalnızca verilerinizin belirli bir görünümünde değişiklik yaptığından özgün veri kaynağınızda yapılmakta olan değişiklikler konusunda kendinizi güvende hissedebilirsiniz. Ekranın sağ tarafındaki  Sorgu Ayarları bölmesinde sorgunun özellikleriyle birlikte adımlarınızın listesini görebilirsiniz. 

Power Query Düzenleyicisi şeridinde verilerinizi seçmek, görüntülemek ve şekillendirmek için kullanabileceğiniz birçok düğme vardır.

Kullanılabilir özellikler ve işlevler hakkında daha fazla bilgi edinmek için bkz. Sorgu şeridi

Not

Power Query Düzenleyicisi'nde sağ tıklama bağlam menüleri ile şeritteki Dönüştür sekmesi aynı seçeneklerin birçoğunu sağlar.

Sütun üst bilgilerini ve adlarını tanımlama 

İlk verilerinizi şekillendirme işleminin ilk adımı verilerin içinde sütun üst bilgileriyle adlarını belirlemek ve ardından bunların yerlerini bulup doğru yerde olduklarından emin olmaktır.

Aşağıdaki ekran görüntüsünde SalesTarget csv dosyasındaki (örnek sağlanmamıştır) kaynak verilerin ürünlere göre kategorilere ayrılmış bir hedefi ve aylara göre bölünmüş bir alt kategorisi vardı. Bunların her ikisi de sütunlar halinde düzenlenmişti. 

Özgün Excel verileri

Öte yandan verilerin beklendiği gibi içeri aktarılmadığını fark ettiniz.

Sütun üst bilgilerini ve adlarını tanımlama

Sonuç olarak veriler zor okunuyordu. Sorun verilerin geçerli durumunda oluşmuştu çünkü sütun üst bilgileri farklı satırlarda yer alıyordu (kırmızıyla işaretlenmiş) ve bazı sütunların  Column1 (Sütun1), Column2 (Sütun2) gibi açıklayıcı olmayan adları vardı.

Sütun üst bilgileri ile adlarının konumunu belirlediğinizde, verileri yeniden düzenlemek için gerekli değişiklikleri yapabilirsiniz. 

Üst bilgileri yükseltme

Power BI Desktop'ta tablo oluşturulduğunda Power Query Düzenleyicisi tüm verilerin tablo satırlarına ait olduğunu varsayar. Öte yandan bir veri kaynağında ilk satır sütun adlarını içeriyor olabilir ve önceki SalesTarget örneğinde bu durum geçerliydi. Bu yanlışlığı düzeltmek için ilk tablo satırını sütun üst bilgilerine yükseltmeniz gerekir.

Üst bilgileri iki yolla yükseltebilirsiniz:  Giriş sekmesindeki İlk Satırı Üst Bilgi Olarak Kullan seçeneğini belirterek veya  Column1'in yanındaki aşağı açılan düğmeyi ve sonra da  İlk Satırı Üst Bilgi Olarak Kullan'ı seçerek. 

İlk satırı üst bilgi olarak kullanmaya yönelik farklı seçenekler

Aşağıdaki resimde  İlk Satırı Üst Bilgi Olarak Kullan özelliğinin verileri nasıl etkilediği gösterilir: 

İlk satırı üst bilgi olarak kullan seçeneğinin sonucu

Sütunları yeniden adlandırma 

Verilerinizi şekillendirme işleminin ikinci adımı sütun üst bilgilerini incelemektir. Bir veya birden fazla sütunun üst bilgilerinin yanlış olduğunu, bir üst bilgide yazım hatası yapıldığını ya da üst bilgi adlandırma kuralının tutarlı veya kullanımı kolay olmadığını keşfedebilirsiniz. 

 İlk Satırı Üst Bilgi Olarak Kullan özelliğinin etkisini gösteren önceki ekran görüntüsüne bakın. Şimdi  Name (Ad) alt kategorisi verilerini içeren sütunun üst bilgisinin Month (Ay) olduğuna dikkat edin. Bu sütun üst bilgisi yanlıştır ve bu nedenle yeniden adlandırılması gerekir. 

Sütun üst bilgilerini iki yolla yeniden adlandırabilirsiniz. Yaklaşımlardan biri üst bilgiye sağ tıklamak,  Yeniden Adlandır'ı seçmek, adı düzenlemek ve ardından Enter tuşuna basmaktır.Alternatif olarak, sütun üst bilgisine çift tıklayabilir ve adın üzerine doğru adı yazabilirsiniz. 

Ayrıca ilk iki satırı kaldırarak (bu satırları atlayarak) ve ardından sütunları doğru adla yeniden adlandırarak bu soruna geçici bir çözüm getirebilirsiniz. 

En üst satırları kaldırma 

Verilerinizi şekillendirirken en üst satırlardan bazılarını kaldırmanız gerekebilir. Örneğin bu satırlar boşsa veya raporlarınızda size gerekmeyen veriler içeriyorsa böyle bir durum söz konusu olabilir. 

SalesTarget örneğinden devam edersek, ilk satırın boş olduğuna (veri içermediğine) ve ikinci satırda artık gerekmeyen veriler bulunduğuna dikkat edin.

Üstteki satırları kaldırma

Bu fazla satırları kaldırmak için, Giriş sekmesinde Satırları Kaldır > Üst Satırları Kaldır'ı seçin. 

Üstteki satırları kaldırma özelliği

Sütunları kaldırma 

Gereksiz sütunları kaldırma, veri şekillendirme işleminin önemli bir adımıdır. En iyisi sütunları mümkün olan en erken aşamada kaldırmaktır. Sütunları kaldırmanın bir yolu, veri kaynağından verileri alırken sütunu sınırlamak olabilir. Örneğin SQL kullanarak ilişkisel veritabanından veri ayıklıyorsanız, SELECT deyiminde bir sütun listesi kullanarak ayıkladığınız sütunu sınırlandırmak isteyebilirsiniz.

Özellikle tablolarınız arasında ilişkiler oluşturduğunuz durumlarda, işlemin sonraki aşamaları yerine erken bir aşamasında sütunları kaldırmak daha iyi bir yöntemdir. Gereksiz sütunların kaldırılması ihtiyacınız olan verilere odaklanmanıza yardımcı olur ve Power BI Desktop veri kümelerinizle raporlarınızın genel performansının geliştirmeye katkıda bulunur. 

Her sütunu inceleyin ve içerdiği verilere gerçekten ihtiyacınız olup olmadığını kendinize sorun. Söz konusu verileri raporda kullanmayı planlamıyorsanız, sütun veri modelinize hiçbir değer katmaz. Dolayısıyla sütunun kaldırılması gerekir. Gereksinimleriniz zaman içinde değişirse, sütunu daha sonra istediğiniz zaman ekleyebilirsiniz. 

Sütunları iki yolla kaldırabilirsiniz. İlk yöntem kaldırmak istediğiniz sütunları seçmek ve ardından Giriş sekmesinde  Sütunları Kaldır seçeneğini belirtmektir. 

Sütunları kaldır özelliği

Alternatif olarak, alıkoymak istediğiniz sütunları seçebilir ve ardından Giriş sekmesinde Sütunları Kaldır > Diğer Sütunları Kaldır seçeneğini belirtebilirsiniz.

Diğer sütunları kaldır özelliği

Sütunların özetlemesini açma 

Özetlemesini açmak Power BI'ın yararlı bir özelliğidir. Herhangi bir veri kaynağından alınan verilerle bu özelliği kullanabilirsiniz ama çoğunlukla Excel'den veri içeri aktarırken kullanırsınız. Aşağıdaki örnekte satış verilerini içeren bir örnek Excel belgesi gösterilir.

Özetlemesinin açılması gereken Excel verileri

Veriler başlangıçta anlamlı olsa da, 2018 ile 2019'un birleştirilmiş tüm satışlarının toplamını oluşturmak zor olabilir. Dolayısıyla hedefiniz bu verileri Power BI'da üç sütun halinde kullanmak olacaktır: Month (Ay), Year (Yıl) ve SalesAmount (Satış Miktarı).

Verileri Power Query'ye aktardığınızda aşağıdaki resimde olduğu gibi görünürler.

Özgün Power Query verileri

Ardından ilk sütunu Month olarak yeniden adlandırın. Bu sütun yanlış etiketlenmiştir çünkü Excel'deki üst bilgi 2018 ve 2019 sütunlarını etiketler. 2018 ile 2019 sütunlarını vurgulayın, Power Query'de Dönüştür sekmesini seçin ve sonra da Özetlemeyi Aç'ı seçin.

Power Query'de sonuçların özetlemesini açma

Attribute sütununu Year ve Value sütununu SalesAmount olarak yeniden adlandırabilirsiniz.

Özetlemeyi açmak daha sonra verilerde DAX ölçüleri oluşturma işlemini kolaylaştırır. Bu işlemi tamamladığınızda, artık Year ve Month sütunlarıyla verileri dilimlemenin daha basit bir yolunu oluşturmuş olursunuz.

Sütunları özetleme 

Şekillendirdiğiniz veriler düz biçimdeyse (diğer bir deyişle birçok ayrıntı içeriyorsa ama herhangi bir şekilde düzenlenmemiş veya gruplandırılmamışsa), yapının olmaması verilerdeki desenleri belirleme çalışmanızı karmaşık hale getirebilir.

 Sütunu Özetle  özelliğini kullanarak düz verilerinizi sütundaki her benzersiz değer için bir toplam değeri içeren bir tabloya dönüştürebilirsiniz. Örneğin  Say, Minimum, Maksimum, Ortanca, Ortalama veya Toplam gibi farklı matematik işlevlerini kullanarak verileri özetlemek için bu özelliği kullanmak isteyebilirsiniz. 

SalesTarget örneğinde sütunları özetleyerek her ürün kategorisindeki ürün alt kategorilerinin miktarını elde edebilirsiniz.

 Dönüştür sekmesinde  Dönüştür > Sütunları Özetle'yi seçin.

Özet Sütun

Görüntülenen Özet Sütun penceresindeki Değerler Sütunu listesinden  Subcategory name (Alt kategori adı) gibi bir sütun seçin. Gelişmiş seçenekleri genişletin ve  Değer İşlevini Topla listesinde  Sayım (Tümü) gibi bir seçenek belirtin ve Tamam'ı seçin. 

Değer işlevini topla

Aşağıdaki resimde Özet Sütun özelliğinin verilerin düzenlenme şeklini nasıl değiştirdiği gösterilir.

özet sütun özelliği verilerin düzenlenme şeklini değiştirir

Power Query Düzenleyicisi verilerinizi şekillendirirken izlediğiniz tüm adımları kaydeder ve adımların listesi Sorgu Ayarları bölmesinde gösterilir. Tüm gerekli değişiklikleri yaptıysanız, Kapat ve Uygula'yı seçerek Power Query Düzenleyicisi'ni kapatın ve değişikliklerinizi veri modelinize uygulayın. Öte yandan Kapat ve Uygula'yı seçmeden önce başka adımlar uygulayıp Power Query Düzenleyicisi'nde verilerinizi temizleyebilir ve dönüştürebilirsiniz. Bu ek adımlar bu modülün devamında ele alınmıştır.