Bulut bilişimin tanımı
- 8 dakika
Bulut bilişim, bilgi işlem kaynaklarının hizmet olarak kullanılmasını sağlar. Bulut bilişim, kullanıcıların bir ağ üzerinden erişim sağladığı büyük bir dağıtılmış bilgi işlem altyapısıdır. Diğer etki alanlarında olduğu gibi bulut bilişim de kolaylaştırıcı teknolojilerin gelişmesi sayesinde ve ekonomik gereksinimlerin karşılanması amacıyla ortaya çıkmıştır. Bu kursta bulut bilişime giriş yapacak ve ardından donanım ve yazılım altyapısı, kaynak yönetimi (sanallaştırma), bulut depolaması ve programlama modelleri gibi ilgili konu başlıklarına farklı ayrıntı düzeylerinde değineceğiz.
Bulut bilişime genel bakış yapacak ve tanımını, arkasındaki etmenleri, gösterdiği gelişimi, yapı taşlarını, hizmet modellerini ve kullanım örneklerini inceleyeceğiz. İşin ekonomik boyutunu, risklerini, avantajlarını ve güvenlik özelliklerini de ele alacağız.
Bulut bilişim nedir?
Bulut bilişim
(tanım) Bilgi işlemin bir ağ üzerinden hizmet olarak teslim edilmesi ve dağıtılmış kaynakların son kullanıcıya yardımcı program olarak sağlanması.
Bilgi teknolojisi (BT), çoğu kuruluşun verimli bir şekilde çalışması için temel gereksinimlerden biri haline gelmiştir. BT genellikle uygulama yazılımı, geliştirme platformları ve temel altyapı bileşenlerinden oluşur ve bu yapı, kuruluşun gereksinimlerine bağlı olarak değişebilir. Bu bileşenler aşağıdaki şekilde gösterilmiştir:
Şekil 1: Bilgi teknolojisinin tipik bileşenleri
Geleneksel modelde bir kuruluşun belirli bir BT çözümünü dağıtmak için altyapıyı ve uygulamayı temin etmesi, kurması ve bakımı yapması gerekir. Bazı kuruluşlar kendi yazılımlarını geliştirmeyi tercih edebilir ve bu durumda geliştirme platformlarını da yönetme gereksinimi ortaya çıkar. Bu durumda kuruluş çözümün "sahibi" olarak güvenlik ayarları ve özelleştirme gibi çözümün tüm alanlarında denetim elde eder. Ancak sahip olmanın bazı dezavantajları da vardır:
- Kuruluşların belirli bir çözümü satın almak için peşin ödeme yapmaları gerekir ve bu da uzun süreli BT kaynakları için önemli bir sermaye harcaması yapılması anlamına gelir.
- BT çözümünün yönetimi tamamen ilgili kuruluşun sorumluluğundadır. Kuruluşların satın aldıkları BT çözümleri için donanım bakım sözleşmeleri yapmaları da gerekir. Donanımları ve yazılımları izlemek, gerektiğinde güncelleştirmek ve bakımını yapmak için sistem yöneticileri görevlendirilmelidir. Kuruluşlar ayrıca donanımı çalışır durumda tutmak için ilgili elektrik ve soğutma masraflarını da karşılamak zorundadır. Bu nedenle kuruluşlar, peşin maliyetlere ek olarak yinelenen maliyetler için de bütçe ayırmalıdır.
- BT çözümünün büyüklüğü genellikle sabittir ve gereksinimler arttıkça veya azaldıkça ölçeklendirilmesi gerekir. (Örneğin çalışan sayısı arttıkça kuruluşun artan talebi karşılamak için ek donanım ve/veya yazılım satın alması gerekir.)
- Genellikle BT sistemleri düşük ortalama kullanımdan muzdariptir. Kullanım, bir BT sisteminin kullanıldığı sürenin kapasiteye olan oranını (genellikle yüzde olarak ifade edilir) belirtir. Örneğin büyük bir kuruluştaki e-posta hizmetleri genellikle sabah 8'de, kullanıcılar oturum açıp e-postalarını kontrol ettiğinde trafik artışı yaşar. Mesai saatinin sonuna doğru kullanım düşer ve mesai sonrasında neredeyse sıfır trafik yaşanır. Ayrıca BT sistemleri boşta olduklarında dahi enerji tükettiklerinden önemli bir karbon ayak izi bırakırlar.
Yukarıda listelenen dezavantajların çoğu, BT kaynaklarına sahip olmaktan kaynaklanmaktadır. Ancak bilgi işlem teknolojisinin gelişmesi sayesinde artık kuruluşların kendi BT sistemlerine sahip olmaları şart değildir. Kuruluşların BT ihtiyaçlarının çoğu onlara hizmet olarak sağlanabilir. Bulut bilişim, sahip olunan BT ürünlerinin bir bulut hizmeti sağlayıcısından kiralanabilir hizmetlere dönüştürülmesidir.
Belirli bir teknolojinin üründen hizmete dönüşmesi ilk kez karşılaşılan bir durum değildir. İlk zamanlarda ihtiyaç duyulan cihazın veya hizmetin yakınında olması gereken elektrik de benzer bir dönüşümden geçmiştir. Büyük enerji santrallerinin, elektrik iletim sistemlerinin ve şebekelerin geliştirilmesi, elektrik gücünün bir yardımcı program olarak yükselmesine yol açmıştır (insanların gerektiğinde elde edip ödeyebileceği bir hizmet).
Aşağıdaki videoda BT'nin bir üründen hizmete dönüştürülmesi ele alınmaktadır:
Bulut bilişimde kullanıcılar veya kuruluşlar bilgi işlem kaynaklarını hizmet olarak kullanır ve ödemesini kullandıkça öde modeliyle yapar. Bilgi işlem kaynakları için istekte bulunulduğunda, bulut sağlayıcısı genellikle bu kaynakları hızlı bir şekilde (dakika veya saat) sağlar . Bu kaynaklara olan gereksinim değiştiğinde, kullanıcılar veya kuruluşlar ilgili kaynakların ölçeğini isteğe bağlı olarak hızlı bir şekilde artırabilir veya azaltabilir.
Bulut modeli, kullanıcılara ve kuruluşlara birçok farklı avantaj sunar. Bunların arasında kullandıkça öde modeliyle satın alınan BT hizmetleri sayesinde düşen başlangıç maliyetleri, BT çözümleri için pazara sunma süresini önemli ölçüde azaltan hızlı kaynak sağlama kolaylığı ve ölçekleri isteğe bağlı olarak artırılıp azaltılabildiğinden bilgi işlem kaynaklarını hızlı bir şekilde ölçeklendirebilme sayılabilir. Bulut sağlayıcılarının kaynakları birden fazla kullanıcı tarafından paylaşılır ve bu sayede kullanım oranı artırılarak karbon ayak izi azaltılır.
Tüm avantajlarına rağmen bulut bilişim, gelişmekte olan bir teknolojidir ve birçok riski ve zorluğu da beraberinde getirmektedir. Bu noktalara daha sonra değinilecektir.